Սուրբ Գևորգ (Զորավանք). Հաղպատի թաքնված ու կիսախոնարհված գոհարը

Հայաստանի հյուսիսային դարպասների ամենահարուստ պատմական շերտերից մեկը գտնվում է Լոռու մարզի Հաղպատ գյուղում: Բացի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված հռչակավոր վանքից, այստեղ կան հուշարձաններ, որոնք թեև ավելի քիչ են հայտնի զբոսաշրջիկներին, սակայն ունեն մեծ գիտական և պատմական արժեք: Այդպիսի կառույցներից է Սուրբ Գևորգ (Զորավանք) եկեղեցին:

Պատմական ակնարկ և կառուցվածք

Եկեղեցին գտնվում է Հաղպատի հարավային մասում՝ Ագեղցի կոչվող հին բնակատեղիում: Շնորհիվ մուտքի ճակատակալ քարի (բարավորի) վրա պահպանված արձանագրության՝ մենք հստակ գիտենք դրա կառուցման տարեթիվը՝ 1279 թ.:

Ճարտարապետական առումով այն ներկայացնում է փոքր աղոթասրահով կառույց, որին արևմտյան կողմից միաժամանակ կցվել է գավիթ-սրահը: Եկեղեցու պատերը տպավորիչ են իրենց ամրությամբ. դրանք ունեն 1.2 մետր հաստություն և շարված են անդեզիտե խոշոր, կոպտատաշ քարերով: Ներսի մասում պատերը սվաղված են եղել կրաշաղախով, իսկ կառույցը պսակված է եղել պայտաձև թաղով:

Ժամանակի ազդեցությունը և ներկա վիճակը

Դարերի ընթացքում եկեղեցին կրել է զգալի վնասներ. այսօր թաղի մեծ մասը փլված է, և հուշարձանը մեզ է հասել կիսախոնարհված վիճակում: Խորհրդային տարիներին Հաղպատի կառուցապատման հետևանքով Սուրբ Գևորգը «շրջափակվել» է բնակելի տներով և տնամերձ հողամասերով՝ հայտնվելով բավականին խիտ բնակեցված միջավայրում:

Այնուամենայնիվ, այսօր էլ կանգուն են եկեղեցու պատերը և գավիթը: Հատկապես արժեքավոր են հարավային կողմում գտնվող երկու գեղաքանդակ խաչքարերը, որոնք հայ միջնադարյան քանդակագործության հիանալի օրինակներ են:

Զբոսաշրջային նշանակությունը

Զորավանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանց համար, ովքեր սիրում են բացահայտել Հայաստանի «թաքնված» անկյունները: Այն թույլ է տալիս պատկերացում կազմել 13-րդ դարի տեղական ճարտարապետության և հասարակական կյանքի մասին:

📍 Օգտակար տեղեկություն.

• Տեղադրություն: Լոռու մարզ, գ. Հաղպատ, հարավային եզր:

• Կոորդինատներ: 41.090556, 44.711806

• Այցելության խորհուրդ: Քանի որ եկեղեցին գտնվում է տների արանքում, խորհուրդ է տրվում դիմել տեղացիներին՝ ճիշտ արահետը գտնելու համար: