Ծաղկավանք-Ծիրանավոր. V դարի խորհրդավոր եկեղեցին Դեբեդի կիրճի եզրին
Լոռու մարզի Օձուն գյուղը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության խոշորագույն կենտրոններից է: Բացի համանուն հանրահայտ գմբեթավոր ավագ տաճարից, բնակավայրի արևելյան մասում՝ Դեբեդի կիրճի գեղատեսիլ եզրին, վեր է խոյանում վաղմիջնադարյան մեկ այլ արժեքավոր հուշարձան՝ Ծաղկավանք (Ծիրանավոր) եկեղեցին:
Ճարտարապետական հորինվածքը և կառուցվածքը
Եկեղեցին հիմնադրվել է V դարում և հանդիսանում է վաղ քրիստոնեական շրջանի արժեքավոր նմուշ: Այն կազմված է երկու հիմնական մասից՝ աղոթասրահից և կից սյունասրահից.
Աղոթասրահ. Արևելքից արևմուտք ձգված, միանավ թաղածածկ դահլիճ է՝ պայտաձև խորանով և երկթեք ծածկով: Դարերի հարվածներից այսօր հիմնականում պահպանվել են միայն հյուսիսային և արևելյան պատերը:
Սյունասրահ. Կից է դահլիճին հյուսիսային կողմից և պահպանվել է մասնակիորեն: Այն ունեցել է կամարակապ երեք բացվածք, արևելյան մասում՝ բաց խորան և թաղակապ միաթեք տանիք:
XII-XIII դարերում սյունասրահը ենթարկվել է զգալի վերակառուցման. փակվել է արևելյան կամարի բացվածքը, ավելացվել է լայնական պատ, ինչի արդյունքում խորանը ներառվել է քառակուսի հատակագծով շինության մեջ: Այն դահլիճի հետ հաղորդակցվել է ընդհանուր պատի կամարակապ մեծ բացվածքի միջոցով:
Շինանյութն ու հարդարանքը
Ծաղկավանք-Ծիրանավոր եկեղեցու շինարարության մեջ նկատվում է քարերի գունային և տեքստուրային ինքնատիպ համադրություն: Կառույցի հիմնական պատերը շարված են մուգ կապտավուն սրբատաշ բազալտով և որձաքարով: Դրան զուգահեռ, որոշակի կառուցվածքային առանձնահատուկ տարրեր ընդգծված են դեղնակարմիր ֆելզիտով:
Հուշարձանի հարդարանքը զուսպ է, ինչը բնորոշ է 5-րդ դարի կառույցներին: Որպես դեկորատիվ միակ տարր՝ հանդես է գալիս պայտաձև կամարիկների ու եռանկյունների շարքով խորաքանդակ քիվը, որից այսօր, ցավոք, պահպանվել է միայն անկյունաքարը:
Զբոսաշրջային ուղեցույց և տեղորոշում
Ծաղկավանքը հիանալի վայր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել մշակութային և արշավային տուրիզմը Հայաստանում: Կիրճի եզրին գտնվելու փաստը հուշարձանին հաղորդում է հավելյալ խորհրդավորություն և ապահովում է բացառիկ տեսարան դեպի Դեբեդի ձորը: