Ձորիգեղի կամուրջ. Լոռվա անտառների մեջ թաքնված միջնադարյան ճարտարագիտական գոհարը

Լոռու մարզի հյուսիսային անտառների խորքում, Մանստև գետակի ափին, պահպանվել է միջնադարյան հայկական ճարտարագիտական մտքի և բնության ներդաշնակության մի ուշագրավ օրինակ՝ Մանստևի կամուրջը։ Այս կառույցը ոչ միայն հաղորդակցության միջոց էր, այլև հայ վարպետների՝ տեղանքն ու քարը զգալու բացառիկ կարողության վկայություն։

Աշխարհագրական դիրքն ու տեղադրությունը

Կամուրջը գտնվում է Թեղուտ գյուղից մոտ 3 կմ հյուսիս-արևելք՝ Գուլաբի կոչվող սարի ստորոտում։ Այն կառուցվել է Մանստև գետակի ժայռեղեն ու նեղ ափեր ունեցող մի հատվածում, որն իր բնական դիրքով նպաստավոր է եղել միաթռիչք կամուրջ կառուցելու համար։ Այսօր հուշարձանը շրջապատված է խիտ անտառով, ինչն առավել խորհրդավոր է դարձնում դրա տեսքը։

Պատմական նշանակությունը

Միջնադարում կամուրջն ունեցել է կարևոր ռազմավարական և տնտեսական նշանակություն։ Այն հանդիսացել է հիմնական կապող օղակը Մանստևի Սրբավայրի (վանական համալիրի) և Ձորիգեղ կոչվող հին բնակատեղիի միջև։ Թեև կամրջի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ, իր ներկայիս տեսքով այն մեզ է հասել XVII դարում իրականացված հիմնավոր վերանորոգման շնորհիվ։

Ճարտարապետական առանձնահատկությունները

Կամուրջը միաթռիչք է՝ կառուցված սրբատաշ բազալտի ոչ խոշոր քարերով և կրաշաղախով։ Դրա հիմնական բնութագրերն են.

• Կամարային բացվածքը. Ունի 6 մետր լայնությամբ կիսաշրջան կամար։

• Չափսերը. Երթևեկելի մասի լայնությունը կազմում է 3 մետր, ինչը բավարար էր ժամանակի տրանսպորտային միջոցների (սայլերի, բեռնակիր կենդանիների) անցման համար։

• Ծածկույթը. Ի տարբերություն ժամանակակից կամուրջների, այն ունի հողածածկ երթևեկելի մաս։

Կամուրջն աչքի է ընկնում կառուցողական բարձր հատկանիշներով։ Վարպետները կարողացել են բնական ժայռերը օգտագործել որպես ամուր հենարաններ, ինչի շնորհիվ կառույցը

դիմակայել է դարերի փորձություններին և գետի վարարումներին։

Ներկա վիճակը

Ցավոք, ժամանակի և խնամքի բացակայության հետևանքով կամուրջն այսօր կիսով չափ փլուզված է։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս վիճակում այն շարունակում է մնալ Լոռվա ամենատպավորիչ հուշարձաններից մեկը, որը ներդաշնակորեն ձուլված է շրջակա անտառապատ լանդշաֆտին։

Տեղեկություն զբոսաշրջիկների համար

Մանստևի կամուրջը հիանալի ուղղություն է էկոտուրիզմի և պատմական արշավների սիրահարների համար։ Ճանապարհը պահանջում է քայլարշավային պատրաստվածություն, սակայն վերջնակետում բացվող տեսարանը լիովին արդարացնում է ջանքերը։

• Կոորդինատներ. 41.111972, 44.856917

• Հուշում. Կամուրջ այցելելիս խորհուրդ է տրվում նաև տեսնել հարակից Մանստևի վանական համալիրը, որը նույնպես միջնադարյան հայկական մշակույթի արժեքավոր նմուշ է։